HEEMLAND 21 (zomer 2001)

 

BESCHOUWINGEN

Overheid smijt met miljarden zonder de lasten te verlichten

Op koninginnedag, 30 april was het kabinet er al drie dagen uit. Gevonden waren  7,9 miljard gulden voor extra overheidsuitgaven aan vooral gezondheidszorg, onderwijs en veiligheid voor de Rijksbegroting 2002; ¦ 1,5 miljard gaat elders heen. Er zit zelfs een lastenverlichting in voor specifieke groepen: voor oudere werknemers om ze aan het werk te houden (vroeger juichte men als ze stopten, gek?) en een werkbonus voor bepaalde groepen uitkeringsgerechtigden die nog aan het werk tijgen. De lastenverlichting bedraagt tezamen slechts een schamele ¦ 2,3 miljard, maar ze is niet algemeen (generiek) en komt niet in de buurt van de afgesproken Zalm-norm van de toegezegde 50% van de overschotten aan de inkomstenkant van het Rijk. Er is geen gulle lastenverlichting voor de burgerij gedurende deze kabinetsperiode van paars II gekomen; wel zijn maar liefst ¦ 25 miljard extra ingezet aan overheidsuitgaven dan voor deze periode bij aanvang was geraamd. Van al die extra ingepompte miljarden zult U waarschijnlijk weinig gemerkt hebben. Ook het jaar 2002 wordt weer een slecht Zalm-jaar. En de stelselmatig vergeten groepen van huurders, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden zijn wederom vergeten. Van verwijderen van ongerechtigheden voor hen uit het nieuwe belastingstelsel is geen sprake.

Marktwerking is geen garantie voor economische degelijkheid

Zalm heeft de miljarden ten gerieve van extra uitgaven voor een behoorlijk deel uit onderbestedingen op de departementen kunnen halen, zelfs op de nooddruftige departementen van Onderwijs en Gezondheidszorg! Met gels smijten lost de gesinjaleerde problemen in deze sectoren niet op. Uitvoerig wordt over het wanbeleid op deze terreinen bericht in de reguliere pers zoals Elsevier. Sommigen zien een heilzame werking uitgaan van een meer vraaggestuurd beleid dan het aanbodsgestuurde beleid van nu. Voordat deze sectoren geschoond zijn van overbodig management en andere bla-bla zal er nog een lange weg te gaan zijn, ook als men vraaggestuurd doorgaat. Gezien de ervaringen bij het onderwijs dat zich helemaal gericht heeft op maatschappelijke relevantie en technische toepasbaarheid door de grote inhoudelijke invloed middels financiële sturing van belanghebbende ‘derden’ waaronder staat en bedrijfsleven, betwijfel ik de zin van nog grotere afhankelijkheid van de vraag. De vreemdste gedachten over marktwerking en vraagsturing blijken op te komen bij gezondheidszorg als je dame Jorritsma hoort praten over meer marktwerking in de huisartsenij terwijl de ziektekostenverzekering de particulier nu al hoofdbrekens kost. Over het nut van de maneuver van de extra uitgaven heb ik m’n twijfels. Waaraan de miljarden besteed werden, blijft mistig; behalve dan de salaris-aanpassingen bij onderwijs en gezondheidszorg, die hard nodig waren voor de uitvoerenden in het veld en deze krap gehouden werknemers een lastenverlichting opleveren.

Er is geen daadwerkelijke oppositie tegen het neoliberalisme

De christelijke partijen hebben in de parlementaire discussie gedurende deze kabinetsperiode nauwelijks oppositie gevoerd. Behalve moralistische getuigenispolitiek over medisch-ethische kwesties, tot detaillistisch gebroddel in de marge en soms tot nog socialistischer uitpakken dan links al deed. Het is niet te verwonderen dat ze bij gebrek aan beter zich in hoofdzaak aan het profileren zijn als moreel conservatieve richting. Voor antwoorden op de vragen van vandaag hoef je er niet aan te kloppen. Het CDA staat voor inhoudelijke leegte. Een alternatief voor de liberalistische VVD biedt een CDA niet, ze kan zich slechts profileren als confessionele mild-liberale partij, een soort religieuze D66 met agrarische achterban, niet interessant als partner voor de PvdA, zolang die de VVD weet te strikken in ruil voor verdere liberaliseringen.

Herzuiling naar maatschappelijke welvaartsklasse na het elitaire landverraad

Door jarenlang neoliberaal beleid van bruine (rood met groen) of paarse regeringen is de lage Nederlandse middenklasse tal van onrecht aangedaan en in het slop van de stille armoede geraakt. Dit onrecht is voor de benedenlaag ruimschoots vergoed door allerhande specifieke inkomensafhankelijke linkse maatregelen in de vorm van subsidies en dergelijke. Waren algemene, generieke maatregelen getroffen dan was er geen stille armoede ontstaan en was de hoge subsidie-afhankelijkheid er voor de minima niet geweest; en geen huizenprijsexplosie en even erge verrijking.
Voor een ‘rechtse’ volkspartij die uitgaat van de communautaire gedachte van de volksgemeenschap is er dus veel werk aan de winkel ten behoeve van herstel van de ruggengraat der natie, de middenklasse, in de strijd tegen verdere liberalisering en commercialisering. De sociale ineenstamping van het naamloze overblijfsel aan volk dat geen goed heem heeft, is één der ergste onrechten die de neoliberalen van CDA, PvdA, VVD en D66 de Nederlandse natie hebben aangedaan. Ter vergoelijking reiken geen verontschuldigingen achteraf als die al gemaakt zouden worden. De beschaving en de zelfachting van Nederland zijn geofferd aan de inwaartse kolonisatie en de vrije markt van rovers onder welke de overheden. Nederland is verraden door z’n elites. Deze hebben de verzuiling van weleer omgezet in een modern klasse-herzuild staatsbestel, zoals ondermeer blijkt uit het fiscale klasse-onderscheid door het scheppen van profijtelijke regelingen voor bijzondere vermogens belegd in huizen, zelfs huizen in het buitenland, goede doelen, maatschappelijke beleggingen, familiebedrijven, vrij te laten erfenissen, verzamelingen en dergelijke.

Uitlevering aan het grootkapitaal in naam van Europa

Met rasse schreden komt de definitieve teloorgang van de Nederlandse zelfstandigheid naderbij. Op 1 januari 2002 verdwijnt de gulden om plaats te maken voor de boterzachte euro, de munt die "van ons allemaal wordt". De Duitse economie stagneert en haar inflatie groeit ineens naar 3,5 %, gelukkig evenwel nog geen 5,4 %!, zoals Nederland op haar conto heeft staan onder de ‘voortreffelijke’ leiding van het duo Zalm en Kok. Nederland kan Europa geen zelfstandige monetaire politiek meer bedrijven door de inflatie te beteugelen met renteverhogingen. De Nederlandse rente had allang fors omhoog gemoeten. Werd de rand van Europa, Nederland, Ierland, Portugal met hun gierende inflatie, tot voor kort nog ontzien door de Europese Centrale Bank (ECB) onder Duisenberg, nu is toch vooral stand van de Duitse economie maatgevend voor het beleid van de ECB. De optredende groeivertraging tegelijk met snelle geldontwaarding 5 % op jaarbasis is voor velen zonder vast werk of huis een zeer zorgwekkend vooruitzicht – is een aanwijzing dat de Europese economie lang niet zo voor volwaardig wordt aangezien en zo autonoom is, minder afhankelijk is van grondstofmarkten en recessies elders, als – bij het sluiten van muntunie – aanvankelijk is aangenomen.
Onder de bevolking in Europa wordt aangevoeld, nu nog maar bij een waakse minderheid, dat ondanks alle geruststellende woorden van haar regeringen er ontzettend veel hapert en dat er al ongelooflijke risico’s genomen zijn en nog genomen worden, zoals met de uitbreiding naar Oost Europa. De expansie van het liberalisme van de ‘vrije markt’ en het angstwekkende neoliberale dogmatisme van de politieke leiders die zelfs geen acht slaan op sociaal-economische waarborgen voor de bevolking inzake prijsstellingen, bereikbaarheid en toelevering van algemene nutsvoorzieningen en schaarse goederen, doen het ergste vrezen voor andere levenszaken, zoals ecologische waarden.

Het ‘wilde westen’ van de vrije markt

Het binnen een jaar volledig ineenklappen van de internet- telecom-hype heeft menigeen te denken gegeven. De financiële economie blijkt wel heel rekkelijk om niet te zeggen corrupt: eerst de stimulering van een langdurige beurs’hype’, met inbegrip van aandelen-emissies tegen extreme prijzen, waardoor middelgrote bedrijven andere bedrijven konden overnemen met aangaan van torenhoge schulden, om vervolgens al het geld eruit terug te trekken en de bedrijven als zeepbellen meedogenloos door te prikken. Zelfs staten hebben meegedaan met het verveilen van ‘ether’, zoals de UMTS-licenties, op ongeveer dezelfde manier als de financiële wereld meedeed. KPN en andere voorheen solide telecombedrijven als British Telecom hebben hun oorlogskassen laten plunderen door grijpgrage staten. Staten en regeringsleiders die zo omspringen met hun nogmaar kortgeleden geliberaliseerde nutsbedrijven, zijn onberekenbaar en onbetrouwbaar. Ze hechten niet aan goed rentmeesterschap. Dat keer op keer vergaderingen van regeringsleiders belegerd zullen gaan worden - nu in juni te Gotenburg nog slechts door meest linkse activisten, straks wellicht door zeer ongerust geworden burgers -, ligt min of meer in de lijn der verwachtingen. Er wordt niet voor niets gewerkt aan een Europese interventiemacht, goed te gebruiken om binnen-europese onlusten neer te slaan. Zoals een land als Joegoslavië werd gekneveld, kan elke haard van verzet tegen de ideologie van de vrije markt met chantage, kapitaal en geweld tot de neoliberale orde worden geroepen.

Inflatoir poldermodel; het Rijk en ‘rijk’ verrijken zich

Kennelijk heeft men dit in Europa buiten Nederland meer in de gaten dan hier. Door de enge oververhitte economie alhier hebben de werkende generaties niet eens door hoe inflatoir onze zogenaamde welvaart gefinancierd is. Die financiering heeft plaatsgevonden door de prijs van wonen beleidsmatig fors te verhogen middels stelselmatige huurverhogingen en het uitbuiten van schaarste. De prijzen van koopwoningen zijn enige malen verveelvoudigd, over de kop geslagen tot de extreme duurte van thans zodat profiterende huizenbezitters de zogeheten overwaarde op hun onroerend goed konden verzilveren en besteden. Voornamelijk door die bestedingsgolf aan geleend geld op de papieren overwaarde van woningen heeft ‘paars’ het economische tij ten eigen bate benut om mooi weer te spelen en de lasten op te schroeven. De fortuinlijken uit de hogere middenklasse en de bovenlaag werden rijker waardoor de middenlaag uiteen gereten werd. De klasseverschillen zijn aanzienlijk vergroot. Starters op de woningmarkt hebben zich tot hun nek toe in de schulden moeten steken. Aan kaal wonen gaat 30% of meer van het netto inkomen af. Geleidelijk aan ebt ook zo’n uitgelokte bestedingsgolf weg, toont de gierende inflatie van woonlasten en andere vaste lasten zich ook elders onverhuld en vraagt de krapzittende werknemer om meer loon om z’n hoge kosten te kunnen betalen, en z’n schulden! Prompt slaan de werkgevers aan het loeien tegen de beruchte loonprijsspiraal. Maar Nout Wellink, directeur van de DNB waarschuwde regering en bouwwereld al elk jaar voor de abnormale onevenwichtigheden op de woningmarkt met al z’n wangevolgen en ook de buitengewone lastenverzwaringen vanuit de overheid kunnen niemand ontgaan zijn.

De boterzachte euro is nog geen gulden van vroeger waard

De boterzachte euro van straks, waar 2,2 gulden voor betaald wordt, zal minder waard zijn dan de harde gulden van 1994, toen ‘paars’ begon. Engeland en de Scandinavische landen die buiten de EMU bleven, kijken met hun harde munten geamuseerd toe hoe de rijke landen van weleer in Europa hun bijdrage leveren aan de Europese monetaire proeftuin. De ervaringen uit de afgelopen periode van twee paarse kabinetten en de valse start van de euro die in waarde omlaag keilde, stemmen angstig. Lastendalingen komen er in een nieuw regeerakkoord denkelijk niet. Het is zeer te open dat er voor Nederland nog een ander scenario voorhanden is, want de neoliberale ramkoers van’paars’ werd een antinationale, superinflatoire ramp.

De redactie

 


Terug naar Heemland 2001,19-22

Terug naar Hoofdblad Heemland

Naar Heemland 21, Leefbaar Nederland, een opzetje ?

Naar Heemland 21, Dure woongelegenheid onder Paars


Naar Heemland 21 Liberalisme, de almacht der markt

Naar Heemland 22 Einde van Paars, een evaluatie